Konya Karaman Yunus Emre türbesinde kabirler.

Karaman Kirişçi Yunus Emre Türbesi ve Camii

İl: Karamanİlçe: MerkezMahalle: KirişçiAdres: Yunus Emre Cd. No:22

Yunus Emre’nin türbesinin bulunduğu illerimiz arasında Eskişehir’den sonra ciddi bulguların olduğu Karaman’daki türbedir (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9).

Cahit Öztelli, Şikâri’nin Karaman Tarihi’ni esas alarak Yunus Emre’nin babasını Horasan’dan Anadolu’ya gelen Kirişçi Baba namıyla tanınan İsmail olduğunu açıklamaktadır (1).

Karamanoğlu İbrahim Bey’den Yunus Emre tarafından Larende-Karaman’da bir zaviyenin satın alındığı iddiası ileri sürülmektedir. İ. Hakkı Konyalı’ya göre buradaki zaviye Yunus Emre’nin oğlu tarafından yapılmıştır (Anadol, 1993: 22). Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde de buradaki türbeden bahis olunur (1).

Arşiv belgelerinde (Bkz: BOA, Konya Defteri No: 871 (Yeni 63), s. 236) Yunus Emre’nin çocuklarının olduğu, sahip olduğu mal mülkün çocuklarına geçtiği ifade edilir (9).

“… Amma Yirce nam yer bu cemaatten Yunus Emre Karamanoğlu İbrahim Bey’den satun almış imiş elinde mülknamesi vardır. Yunus Emre fevt olup evladına intikal eylemiştir. Bunlardan gayri Karacalar Kuyusu ve deve kuyusu ve İkisulu Kuyu bunlar İsmail ibn-i Yunus Emre şehzadeden tapulayub alub gendüye yurd eylemiştir. Elinde temessükü vardır.”

Yukarıdaki arşiv belgesinde geçtiğine göre Yunus Emre, Karamanoğlu Bedreddin İbrahim’den yurt satın almıştır. Öldükten sonra da malı mülkü, oğluna intikal etmiştir ve de ellerinde senet vardır. Belgeden ortaya çıkan bir diğer bilgi de Yunus Emre’nin oğlunun adının İsmail oluşudur.

İ. Hulusi Güngör, “Devlet Arşivlerinde Yunus Emre ile İlgili Belgelerin Ortaya Koyduğu Gerçekler” isimli eserinin 40. sayfasında Yunus Emre’nin kabrinin Karaman’da olması ihtimali lehine aşağıdaki sebepleri sıralar (9):

Toplu Değerlendirme

  • Sarıköy ile ilgili belgelerin içinde Yunus Emre payı %45’dir. Bu oran Karaman için %100’dür.
  • Sarıköy’deki zaviyenin Yunus Emir Bey’e ait olduğu Kanuni Defteri’nde kayıtlıdır. I.Mahmut beratında Yunus Emre yazılı ise se aynı padişah 8 ay sonra bu ismi Yunus Emir olarak değiştirmiştir.
  • 1864 tarihli işlemli dilekçeye defterhaneden yapılan kontrolden sonra, zaviyenin Yunus Emir Bey’e ait olduğu kaydedilmiştir.
  • 1863 tarihli Abdülaziz beratında Sarıköy’deki zaviyenin Yunus Emre’ye ait oluğu ifade edilmişse de aynı padişah 1873 yılında verdiği berat ile Larende’de vaki Yunus Emrem kuddise sirrihu’l-azam zaviyesi’ne zaviyedar atamıştır.
  • Sarıköy’deki Yunus Emre, padişahlarca %17 oranında saygıdeğer ve ruhani sıfatlarla anılırken Karaman’daki Yunus Emre için bu sıfatlar %57 oranında kullanılmaktadır.
  • Sarıköy’de sadece zaviye ve zaviyedarlar vardır. Sadece bir belgede türbeden söz edilmektedir. Karaman’daki belgelerde çoğunluğu yerinde mevcut mülkler, 2 defası türbe, 4 defası “medfun” olarak kullanılmış 6 adet mezar kaydı, Yunus Emre vakfı ve halen ayakta duran tekkeye ait 2 adet kayıt vardır.

Sonuç Öncesi Değerlendirme (Kısaltılmıştır)

  • Sarıköy’deki belgelerde isim kargaşası vardır. İlk arşiv belgesi 411 yıl sonra ortaya çıkmıştır. Ancak Sarıköy kayıtlı Yunus Emre ismi, 1864 tarihinde Yunus Emir olarak düzeltilmiştir.
  • Karaman kaynaklı ilk arşiv belgesine ise Yunus Emre’nin ölümünden 198 yıl sonra rastlarız. Belgelerde geçen isim Yunus Emre ve Yunus Emrem şeklindedir. İlk defa Yavuz Selim, İlyazıcı Defteri ile Karaman’daki mal varlığı, tekkesi, vakfı, türbe kayıtları ile Yunus Emre’nin Karaman’da yaşadığı anlaşılmaktadır.

1936 yılında Abdulbaki Gölpınarlı, Yunus Emre hakkında kapsamlı bir çalışma hazırlamıştır. Abdulbaki Gölpınarlı, Uzun Firdevsî tarafından derlenen Bektâşi Vilâyet-Nâmesi ile Yunus Emre’nin hayatı hakkında bazı bilgiler aktarmaktadır. Bu kaynağa göre Yunus Emre, Konya’da da bulunmuş, Mevlâna ile görüşmüştür. Yunus’un tahsil hayatı Konya’da geçmiştir (Gölpınarlı, 2006: XXX) (1). Ancak Gölpınarlı Karaman’daki türbe ile ilgili bilgilerin dayandığı kaynakların düzme olduğunu ve bu sebeple de verdikleri bilgilere güvenilemeyeceğini söyler (3).

Tarz-ı Vefa Kervanı Konya Karaman Yunus Emre türbesi ve Yunus Emre Camii'ni ziyaret ederken.
Tarz-ı Vefa Kervanı Konya Karaman Yunus Emre türbesi ve Yunus Emre Camii'ni ziyaret ederken.
Kaynaklar
  1. Tansü, Yunus Emre (Ed). Yunus Emre Anısına Türkiye ve Türk Dünyası Araştırmaları 9. Ankara, 2021. vi, 43, 46
  2. Araz, Nezihe. Anadolu Erenleri, 9. Basım. Özgür Yayınları. İstanbul, 2000. s 86-90
  3. Gölpınarlı, Abdülbâki. Yunus Emre ve Tasavvuf. Remzi Kitabevi. İstanbul, 1961. S 74-84
  4. Köprülü, M. Fuad. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. 9. Baskı. Akçağ Yayınevi. Ankara. S 259-262
  5. Kaya, Doğan. Yunus Emre’nin Aksaray Ortaköy’deki Mezarı Üzerine Düşünceler,
  6. Önge, Yılmaz. Yunus Emre’nin Makamları (Anıt Mezarları). 1991.
  7. Uluborlu belediyesi internet sitesi. “Tarihi Eserler”. Erişim 4 Mayıs 2021. http://uluborlu.bel.tr/tarihi-eserler#kargili
  8. Kunter, Halim Baki, Yunus Emre Bilgiler – Belgeler. Eskişehir Valiliği Yayınları: 4. 1991. 63-116
  9. Yıldırım, Yusuf. Yunus Emre Belgeler Bilgiler. Karaman Valiliği ve Karaman Belediyesi. Karaman. 2012.